1. Y tế thông minh là gì?
Theo Quyết định 4888/QĐ-BYT của Bộ Y tế thì: “Y tế thông minh (Smart Health) là việc tăng cường các công nghệ tự động và trí tuệ nhân tạo trong phát triển y tế số nhằm tự động hóa, tối ưu hóa các hoạt động y tế, tạo ra các bước đột phá trong việc chăm sóc sức khỏe người dân.”
Hiểu đơn giản hơn, y tế thông minh là mô hình chăm sóc sức khỏe ứng dụng các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT)... để kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu giữa người dân, nhân viên y tế và các cơ sở y tế. Mục tiêu là nâng cao chất lượng phòng bệnh, khám chữa bệnh và tối ưu công tác điều hành.
Từ đây có thể phân biệt y tế thông minh với hai khái niệm thường được nhắc cùng là y tế số và bệnh viện thông minh ở hai khía cạnh là phạm vi và mức độ ứng dụng công nghệ:
-
Y tế số: Là việc ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động y tế, chẳng hạn số hóa hồ sơ, quản lý dữ liệu, đăng ký khám trực tuyến hoặc khám chữa bệnh từ xa.
-
Y tế thông minh: Không chỉ số hóa dữ liệu và quy trình, mà còn dùng AI, Big Data, IoT... để khai thác dữ liệu sâu hơn, từ đó hỗ trợ bác sĩ và cơ sở y tế phát hiện vấn đề, đưa ra quyết định và tự động hóa một số khâu.
-
Bệnh viện thông minh: Là việc ứng dụng các công nghệ số và công nghệ thông minh trong phạm vi một bệnh viện hoặc cơ sở khám chữa bệnh, nhằm hỗ trợ chuyên môn và tối ưu vận hành.
Y tế thông minh là mô hình chăm sóc sức khỏe ứng dụng các công nghệ số để kết nối người dân, nhân viên y tế và cơ sở khám chữa bệnh trên cùng một nền tảng dữ liệu
2. 3 trụ cột y tế thông minh
Y tế thông minh được triển khai trên ba nhóm hoạt động chính, từ chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh, khám chữa bệnh đến quản lý, điều hành ngành y tế. Đây cũng là ba định hướng được Bộ Y tế xác định trong quá trình phát triển y tế thông minh theo Quyết định 4888/QĐ-BYT.
Phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe thông minh
Trụ cột này tập trung vào việc theo dõi, dự phòng sức khỏe chủ động thay vì chỉ điều trị khi đã mắc bệnh. Các thiết bị đeo thông minh, ứng dụng theo dõi sức khỏe từ xa giúp ghi nhận liên tục các chỉ số như nhịp tim, huyết áp, giấc ngủ. Nhờ đó, người dân và nhân viên y tế có thể phát hiện sớm bất thường, can thiệp kịp thời trước khi bệnh trở nặng, giảm áp lực cho hệ thống bệnh viện.
Khám chữa bệnh thông minh
Đây là trụ cột trực tiếp giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị tại các cơ sở y tế. Bệnh án điện tử, hệ thống quản lý bệnh viện và các công cụ hỗ trợ chẩn đoán bằng AI hỗ trợ bác sĩ tiếp cận thông tin khám chữa bệnh và nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị. Người bệnh cũng được hưởng lợi từ việc đặt lịch khám, tra cứu kết quả trực tuyến, không phải chờ đợi như trước.
Quản trị y tế thông minh
Ở cấp quản lý, dữ liệu từ các cơ sở y tế được tổng hợp và khai thác để phục vụ theo dõi, thống kê và điều hành. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể nắm bắt tình hình hoạt động của hệ thống y tế, theo dõi dịch bệnh và sử dụng dữ liệu làm cơ sở cho việc ra quyết định, phân bổ nguồn lực và xây dựng chính sách phù hợp.
Ba trụ cột góp phần làm nên hệ thống y tế thông minh hoàn chỉnh
3. Ví dụ về y tế thông minh trong thực tế
Y tế thông minh tại Việt Nam hiện không chỉ thể hiện ở việc số hóa hồ sơ hay đưa thủ tục lên môi trường trực tuyến, mà đã đi sâu hơn vào AI hỗ trợ chuyên môn, robot y tế, bệnh án điện tử và liên thông dữ liệu. Một số mô hình ứng dụng thực tế có thể kể đến:
Ở quy mô địa phương, ngành y tế An Giang đã triển khai bệnh án điện tử tại các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn tỉnh, đồng thời hoàn thiện các hệ thống HIS, LIS, PACS và EMR phục vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu. Tỉnh cũng triển khai hệ thống điều phối dữ liệu y tế, hướng tới việc khai thác thông tin thống nhất hơn giữa các cơ sở khám chữa bệnh.
Đây là ví dụ cho thấy y tế thông minh không chỉ diễn ra trong từng bệnh viện riêng lẻ mà còn gắn với việc hình thành hạ tầng dữ liệu chung phục vụ quản lý và chăm sóc sức khỏe.
Ở khối bệnh viện công, Bệnh viện Ung bướu thành phố Hồ Chí Minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lập kế hoạch xạ trị ung thư đầu cổ. Đây là ví dụ cho thấy AI có thể hỗ trợ bác sĩ ở những khâu chuyên môn cần xử lý nhiều dữ liệu và độ chính xác cao, thay vì chỉ được dùng cho các tác vụ hành chính. Bệnh viện cũng xác định đây là một trong những thành tựu ứng dụng công nghệ nổi bật của đơn vị.
Ở khối bệnh viện tư, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã đưa AI và robot vào nhiều hoạt động chuyên môn. Chẳng hạn, Robot AI CUVIS-Joint được sử dụng trong phẫu thuật thay khớp theo kế hoạch do bác sĩ phê duyệt; Robot AI Modus V Synaptive hỗ trợ phẫu thuật thần kinh và cột sống.
Bệnh viện cũng đưa AI vào một số hệ thống chẩn đoán hình ảnh, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương liên quan đến đột quỵ, ung thư và nhiều bệnh lý khác. Điều này cho thấy y tế thông minh không chỉ là câu chuyện đưa hồ sơ lên môi trường số, mà còn là việc khai thác dữ liệu và công nghệ để hỗ trợ con người xử lý công việc hiệu quả hơn.
Các giải pháp y tế thông minh đã được ứng dụng ở nhiều bệnh viện lớn tại Việt Nam giúp khám chữa bệnh hiệu quả hơn
4. Các công nghệ được ứng dụng trong y tế thông minh
Để vận hành ba trụ cột trên, y tế thông minh cần một hệ thống công nghệ đồng bộ. Trong đó, mỗi công nghệ đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng bổ trợ chặt chẽ cho nhau.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
AI hỗ trợ phân tích hình ảnh y khoa như X-quang, CT, MRI để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh lý, đồng thời cung cấp thêm thông tin hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và ra quyết định điều trị. Nhờ khả năng xử lý khối lượng dữ liệu lớn trong thời gian ngắn, AI có thể hỗ trợ bác sĩ sàng lọc thông tin, nhận diện dấu hiệu bất thường và có thêm dữ liệu tham khảo khi đưa ra quyết định chuyên môn.
Internet vạn vật và Internet vạn vật y tế (IoT/IoMT)
Các thiết bị IoT y tế (IoMT) như máy đo chỉ số sinh tồn, thiết bị đeo thông minh liên tục thu thập dữ liệu sức khỏe và truyền về hệ thống trung tâm. Điều này cho phép theo dõi bệnh nhân từ xa, đặc biệt hữu ích với người cao tuổi hoặc bệnh nhân mãn tính cần giám sát thường xuyên mà không phải đến viện.
Dữ liệu lớn và điện toán đám mây (Big Data & Cloud)
Y tế tạo ra lượng dữ liệu rất lớn từ hồ sơ sức khỏe, kết quả xét nghiệm, hình ảnh chẩn đoán và nhiều nguồn khác. Big Data giúp tổng hợp và phân tích lượng dữ liệu này để tìm ra xu hướng, hỗ trợ theo dõi dịch bệnh hoặc đánh giá hiệu quả điều trị. Trong khi đó, Cloud cung cấp hạ tầng để lưu trữ và xử lý dữ liệu linh hoạt hơn, giúp các hệ thống y tế dễ mở rộng và khai thác thông tin khi cần.
Hồ sơ bệnh án, hồ sơ sức khỏe điện tử
Thay vì lưu trữ bằng giấy tờ rời rạc, hồ sơ bệnh án điện tử số hóa thông tin phát sinh trong quá trình khám chữa bệnh tại cơ sở y tế; còn hồ sơ sức khỏe điện tử lưu trữ thông tin sức khỏe của người dân theo phạm vi rộng và lâu dài hơn. Nhờ đó, khi bệnh nhân đến khám, bác sĩ có thể tra cứu lịch sử bệnh án, hạn chế một số xét nghiệm lặp lại không cần thiết và rút ngắn thời gian chẩn đoán.
Khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine)
Telemedicine cho phép người dân kết nối với bác sĩ qua nền tảng trực tuyến để tư vấn, theo dõi sức khỏe mà không cần di chuyển đến cơ sở y tế. Giải pháp này đặc biệt có giá trị với người dân ở vùng sâu, vùng xa, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các khu vực.
AI, IoMT, Big Data, Cloud và các nền tảng số là những công nghệ quan trọng thúc đẩy phát triển y tế thông minh.
5. Lợi ích của y tế thông minh
Y tế thông minh không chỉ thay đổi cách vận hành hệ thống y tế mà còn mang lại giá trị thiết thực cho từng nhóm đối tượng liên quan.
-
Đối với người dân: Người dân được tiếp cận dịch vụ y tế nhanh chóng, thuận tiện hơn nhờ đặt lịch khám trực tuyến, tra cứu kết quả và hồ sơ sức khỏe mọi lúc mọi nơi. Việc theo dõi sức khỏe chủ động qua thiết bị thông minh cũng hỗ trợ phát hiện sớm một số dấu hiệu bất thường, giúp người dân chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe.
-
Đối với nhân viên y tế: Bác sĩ và điều dưỡng giảm bớt gánh nặng công việc hành chính, giấy tờ, có thêm thời gian tập trung vào chuyên môn khám chữa bệnh. Các công cụ AI có thể hỗ trợ bác sĩ phân tích dữ liệu, phát hiện dấu hiệu bất thường và cung cấp thêm thông tin phục vụ quyết định lâm sàng.
-
Đối với bệnh viện và cơ sở y tế: Quy trình vận hành được tối ưu hóa từ tiếp đón, khám bệnh đến thanh toán viện phí, giúp giảm thời gian chờ đợi và nâng cao trải nghiệm người bệnh. Dữ liệu được số hóa và kết nối cũng giúp lãnh đạo bệnh viện có thêm thông tin để quản lý nguồn lực, nhân sự và trang thiết bị.
-
Đối với cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành: Khi dữ liệu y tế được kết nối và cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý có thể theo dõi diễn biến dịch bệnh, tình hình khám chữa bệnh, khả năng tiếp nhận và sử dụng nguồn lực tại các cơ sở y tế. Từ đó, việc điều phối nhân lực, giường bệnh, trang thiết bị và xây dựng chính sách có thể sát với tình hình thực tế hơn.
Y tế thông minh mang lại nhiều lợi ích cho người dân, nhân viên y tế, bệnh viện và cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành
6. Điều kiện để xây dựng y tế thông minh
Để y tế thông minh vận hành hiệu quả, cơ sở y tế và địa phương không chỉ cần đầu tư công nghệ mà còn phải chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, dữ liệu, con người và cơ chế quản lý.
-
Hạ tầng số phải đủ ổn định: Các hệ thống y tế thông minh cần đường truyền, máy chủ hoặc hạ tầng điện toán phù hợp, cùng thiết bị đầu cuối đáp ứng yêu cầu vận hành. Hạ tầng càng ổn định thì việc khai thác phần mềm, lưu trữ và xử lý dữ liệu càng thuận lợi.
-
Dữ liệu và các hệ thống phải kết nối được với nhau: Bộ Y tế yêu cầu tăng cường khả năng tương tác, liên thông và chia sẻ thông tin giữa các hệ thống y tế. Vì thế dữ liệu y tế cần được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp để có thể chia sẻ và khai thác. Các phần mềm như HIS, LIS, RIS/PACS hay EMR không nhất thiết phải giống nhau, nhưng cần có khả năng trao đổi dữ liệu thay vì hoạt động tách biệt.
-
Có đội ngũ công nghệ phối hợp với nhân viên y tế: Việc triển khai sẽ khó hiệu quả nếu chỉ do bộ phận kỹ thuật thực hiện. Nhân sự CNTT cần hiểu hệ thống, còn bác sĩ, điều dưỡng và cán bộ quản lý cần tham gia để bảo đảm giải pháp phù hợp với quy trình khám chữa bệnh và nhu cầu thực tế.
-
Có cơ chế quản trị và chia sẻ dữ liệu rõ ràng: Không chỉ thu thập dữ liệu, các đơn vị còn cần quy định rõ ai được truy cập, dữ liệu nào được chia sẻ, chia sẻ trong trường hợp nào và sử dụng vào mục đích gì. Cơ chế này giúp dữ liệu được khai thác hiệu quả mà vẫn đảm bảo trách nhiệm của từng bên.
-
Bảo đảm an toàn, bảo mật và tuân thủ quy định: Dữ liệu sức khỏe có tính nhạy cảm cao, vì vậy hệ thống phải đáp ứng yêu cầu về an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là điều kiện xuyên suốt từ khâu lưu trữ, kết nối đến khai thác và chia sẻ dữ liệu.
Các điều kiện cần để xây dựng y tế thông minh thành công
7. VNPT đồng hành cùng cơ sở y tế trong triển khai y tế thông minh
Để xây dựng y tế thông minh, cơ sở y tế cần số hóa các quy trình cốt lõi trước khi có thể kết nối và khai thác dữ liệu sâu hơn. VNPT hỗ trợ quá trình này thông qua hệ sinh thái y tế số gồm nhiều giải pháp cho bệnh viện, phòng khám, quản lý sức khỏe và cả nhà thuốc.
Trong bệnh viện, VNPT HIS, VNPT EMR, VNPT LIS và VNPT RIS/PACS hỗ trợ số hóa các hoạt động từ quản lý khám chữa bệnh, bệnh án đến xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. VNPT HSSK mở rộng việc quản lý dữ liệu theo hướng theo dõi sức khỏe của người dân trong thời gian dài. Các hệ thống này tạo nền tảng dữ liệu để cơ sở y tế từng bước kết nối thông tin và triển khai những ứng dụng thông minh hơn.
Bên cạnh bệnh viện, VNPT còn mở rộng giải pháp tới các cơ sở y tế khác. VNPT Home & Clinic hỗ trợ số hóa hoạt động quản lý tại phòng khám, từ tiếp nhận, khám bệnh, dược - vật tư đến viện phí và kết nối một số hệ thống cận lâm sàng. Còn VNPT Pharmacy hỗ trợ quản lý nhà thuốc và nghiệp vụ dược. Nhờ đó, quá trình số hóa không chỉ diễn ra tại bệnh viện lớn mà có thể mở rộng tới nhiều điểm cung cấp dịch vụ y tế.
VNPT xây dựng hệ sinh thái y tế số giúp các bệnh viện và cơ quan quản lý từng bước hiện thực hóa mô hình y tế thông minh.
Có thể thấy, y tế thông minh chỉ phát huy hiệu quả khi công nghệ được gắn với dữ liệu và quy trình thực tế của từng cơ sở y tế. Vì vậy, việc lựa chọn giải pháp phù hợp và có khả năng mở rộng sẽ giúp quá trình số hóa được triển khai đồng bộ hơn, từ đó tạo nền tảng cho các ứng dụng y tế thông minh trong tương lai.
Để được tư vấn giải pháp y tế số phù hợp với nhu cầu của từng cơ sở, khách hàng vui lòng liên hệ VNPT qua hotline miễn phí 1800 1260 hoặc VNPT tỉnh/thành phố gần nhất.
