Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non: Bắt đầu từ đâu?

Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non giúp các trường nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ thông qua dữ liệu và công nghệ. Từ quản lý hồ sơ, theo dõi sức khỏe đến kết nối với phụ huynh đều có thể thực hiện thuận tiện trên nền tảng số. Bài viết sau sẽ giúp nhà trường hiểu rõ khái niệm, lợi ích và cách triển khai hiệu quả hơn.

1. Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non là gì?

Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non là quá trình tổ chức lại hoạt động quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ dựa trên quy trình số, dữ liệu và nền tảng công nghệ. Quá trình này đồng thời hỗ trợ giáo viên chia sẻ học liệu, theo dõi sự phát triển của trẻ và phối hợp với phụ huynh.

Trong thực tế, chuyển đổi số được triển khai ở nhiều hoạt động như: quản lý hồ sơ trẻ, theo dõi sức khỏe và dinh dưỡng, điểm danh, học phí, chia sẻ hoạt động hằng ngày với phụ huynh…

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đầu tư phần mềm hay số hóa hồ sơ chưa đồng nghĩa với chuyển đổi số. Để xây dựng lộ trình hiệu quả, các trường mầm non cần phân biệt rõ ba khái niệm sau:

• Số hóa: Chuyển hồ sơ, biểu mẫu giấy sang dữ liệu điện tử, như hồ sơ trẻ hoặc sổ theo dõi sức khỏe.

• Ứng dụng CNTT: Sử dụng phần mềm để hỗ trợ một số công việc, như điểm danh, sổ liên lạc điện tử hoặc quản lý học phí.

• Chuyển đổi số: Chuẩn hóa quy trình, kết nối dữ liệu và tăng cường phối hợp giữa nhà trường, giáo viên với phụ huynh nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Chuyển đổi số trong giáo dục giúp các trường mầm non nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ

2. Vì sao giáo dục mầm non cần cách chuyển đổi số riêng?

Giáo dục mầm non có đặc thù khác với các cấp học khác vì trẻ học thông qua vận động, vui chơi và trải nghiệm thực tế. Do đó, công nghệ chỉ nên hỗ trợ giáo viên và nhà trường, không thay thế sự tương tác trực tiếp giữa trẻ với cô giáo, bạn bè và môi trường xung quanh.

Đặc thù này thể hiện ở ba điểm chính:

• Trẻ học qua trải nghiệm thực tế: Hoạt động quan sát, vận động, vui chơi và giao tiếp vẫn là nền tảng trong giáo dục mầm non.

• Trẻ cần sự hướng dẫn của người lớn: Việc sử dụng thiết bị số cần có mục tiêu rõ ràng, thời lượng phù hợp và sự đồng hành của giáo viên hoặc phụ huynh.

• Dữ liệu của trẻ cần được bảo vệ: Hồ sơ, hình ảnh, sức khỏe và thông tin gia đình phải được quản lý an toàn, đúng quy định.

UNICEF cũng khuyến nghị trẻ nhỏ cần được ưu tiên tương tác trực tiếp và trải nghiệm ngoài màn hình. Vì vậy, chuyển đổi số trong giáo dục mầm non không hướng đến tăng thời gian sử dụng thiết bị mà tập trung nâng cao hiệu quả quản lý, chăm sóc và kết nối với phụ huynh.

Theo bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng phòng Giáo dục mầm non (Sở GD-ĐT TPHCM), chuyển đổi số trong trường học không chỉ là ứng dụng về công nghệ mà đòi hỏi chuyển đổi toàn diện về tư duy, cách thức quản lý và tổ chức hoạt động.

Giáo dục mầm non có đặc thù khác với các cấp học khác

3. Vai trò của chuyển đổi số trong giáo dục mầm non

Chuyển đổi số không chỉ giúp tối ưu công tác quản lý mà còn hỗ trợ giáo viên, phụ huynh và trẻ trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục. Mỗi nhóm đối tượng sẽ nhận được những giá trị khác nhau khi công nghệ được triển khai đúng cách.

3.1. Với quản lý nhà trường và lớp học

Chuyển đổi số giúp nhà trường quản lý tập trung hồ sơ trẻ, kế hoạch giáo dục, lịch hoạt động và các báo cáo trên cùng một nền tảng. Dữ liệu được cập nhật kịp thời giúp giảm công việc thủ công, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa ban giám hiệu, giáo viên và các bộ phận liên quan. Đồng thời, nhà trường có thêm cơ sở để theo dõi, đánh giá và đưa ra quyết định quản lý.

Theo báo cáo của Phòng Giáo dục mầm non (Sở GD-ĐT TPHCM) cho biết: “Tính đến cuối năm học 2025-2026, có 4.891/5.004 cơ sở giáo dục hoàn thành cập nhật dữ liệu, đạt tỉ lệ 97,7%. Trong đó, có 99,02% trẻ 5 - 6 tuổi được xác thực định danh phục vụ tuyển sinh đầu cấp; 96,44% hồ sơ cán bộ giáo viên, nhân viên cập nhật thông tin xác thực định danh.”

3.2. Với giáo viên mầm non

Chuyển đổi số giúp giáo viên giảm bớt công việc hành chính và tập trung hơn vào chăm sóc, giáo dục trẻ. Một số lợi ích nổi bật gồm:

• Chuẩn bị và lưu trữ giáo án, học liệu thuận tiện.

• Theo dõi quá trình phát triển của từng trẻ.

• Trao đổi nhanh với phụ huynh qua nền tảng số.

• Chia sẻ tài nguyên và kinh nghiệm chuyên môn với đồng nghiệp.

3.3. Với trẻ mầm non

Chuyển đổi số giúp đa dạng hóa hình thức học tập thông qua hình ảnh, âm thanh và các hoạt động tương tác phù hợp với lứa tuổi. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ và cần được kết hợp với các hoạt động vận động, vui chơi, khám phá và trải nghiệm thực tế để đảm bảo sự phát triển toàn diện của trẻ.

3.4. Với phụ huynh

Chuyển đổi số giúp tăng cường kết nối giữa gia đình và nhà trường thông qua:

• Cập nhật tình hình học tập, sức khỏe và dinh dưỡng của trẻ.

• Thông báo lịch học, hoạt động và các lưu ý từ nhà trường.

• Trao đổi, phản hồi với giáo viên nhanh chóng và thuận tiện.

• Đảm bảo quyền riêng tư, chỉ chia sẻ thông tin và hình ảnh của trẻ khi có sự đồng thuận của phụ huynh.

Vai trò của chuyển đổi số trong giáo dục mầm non tác động đến cả bốn nhóm đối tượng.

4. Bức tranh chuyển đổi số giáo dục mầm non hiện nay

Theo định hướng tại Quyết định 131/QĐ-TTg, chuyển đổi số giáo dục hướng đến chuẩn hóa dữ liệu, kết nối các hệ thống và đổi mới quy trình quản lý. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều cơ sở giáo dục mầm non vẫn triển khai rời rạc, chưa khai thác hiệu quả dữ liệu. Một số tình huống phổ biến gồm:

• Giáo viên điểm danh trên một phần mềm nhưng dữ liệu chưa đồng bộ sang hệ thống tính tiền ăn hoặc quản lý tài chính, nên vẫn phải xuất và nhập lại dữ liệu.

• Phụ huynh đăng ký nhập học trực tuyến nhưng nhà trường vẫn in hồ sơ giấy để lưu trữ và ký xác nhận, khiến quy trình chưa được số hóa hoàn toàn.

Hiện tại chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội giúp các trường mầm non nâng cao chất lượng quản lý, chăm sóc và giáo dục trẻ, như:

• Chuẩn hóa dữ liệu: Quản lý tập trung hồ sơ trẻ, kế hoạch chăm sóc và thông tin phụ huynh trên một nền tảng thống nhất.

• Nâng cao hiệu quả phối hợp: Giáo viên và cán bộ quản lý dễ dàng cập nhật, chia sẻ thông tin và giảm nhập liệu trùng lặp.

• Phát triển học liệu số: Xây dựng kho học liệu chung, chia sẻ tài nguyên chuyên môn và hỗ trợ phụ huynh đồng hành cùng trẻ tại nhà.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả những cơ hội này, các cơ sở giáo dục mầm non cũng cần giải quyết một số thách thức như:

• Năng lực số chưa đồng đều: Giáo viên và cán bộ quản lý cần được đào tạo để sử dụng công nghệ hiệu quả.

• Bảo vệ dữ liệu trẻ em: Hồ sơ, hình ảnh và thông tin cá nhân của trẻ cần được quản lý, phân quyền và bảo mật chặt chẽ.

• Thay đổi quy trình vận hành: Nếu chỉ đầu tư phần mềm mà không chuẩn hóa quy trình, chuyển đổi số sẽ khó tạo ra hiệu quả thực chất.

Theo báo cáo tại Hội thảo “Đánh giá công tác chuyển đổi số cấp học mầm non năm học 2025-2026 và phương hướng nhiệm vụ năm học 2026-2027” do Sở GD-ĐT TPHCM tổ chức, chuyển đổi số ở cấp học mầm non còn nhiều khó khăn, thử thách như: dữ liệu trẻ mầm non có tính biến động cao, nhất là tại các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập, gây khó khăn cho công tác cập nhật và đồng bộ dữ liệu; hầu hết cơ sở giáo dục mầm non chưa có nhân sự chuyên trách về công nghệ thông tin và quản trị dữ liệu, chủ yếu do cán bộ quản lý, giáo viên kiêm nhiệm; hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền internet chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số... 

5. Các giải pháp chuyển đổi số cho trường mầm non

Các trường mầm non có thể ứng dụng nhiều giải pháp số khác nhau tùy theo nhu cầu và điều kiện triển khai. Dưới đây là một số giải pháp phổ biến khi áp dụng trong thực tế:

Khi lựa chọn công nghệ, nhà trường nên ưu tiên những giải pháp giải quyết đúng nhu cầu thực tế, dễ sử dụng và hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Công nghệ chỉ là công cụ, phải được sử dụng đúng mục đích, nội dung, thời lượng, phù hợp độ tuổi trẻ, không được lạm dụng, kết hợp công nghệ với hoạt động tương tác trực tiếp, đồ chơi, học cụ trên lớp để tăng hiệu quả giáo dục trẻ. 

6. Quy trình chuyển đổi số trong trường mầm non

Để chuyển đổi số đạt hiệu quả, các trường mầm non nên triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp với nhu cầu và nguồn lực thực tế.

• Bước 1. Đánh giá hiện trạng: Kiểm kê hạ tầng, thiết bị, phần mềm và dữ liệu đang sử dụng; đồng thời đánh giá năng lực số của giáo viên, cán bộ quản lý và nhu cầu của phụ huynh.

• Bước 2. Xác định mục tiêu ưu tiên: Lựa chọn 1–3 vấn đề cần giải quyết trước, như quản lý hồ sơ trẻ, kết nối phụ huynh hoặc học liệu số; tránh triển khai dàn trải.

• Bước 3. Chuẩn hóa quy trình và dữ liệu: Thống nhất biểu mẫu, dữ liệu và quy trình cập nhật; quy định rõ trách nhiệm nhập liệu, phân quyền truy cập và xử lý sai lệch.

• Bước 4. Lựa chọn nền tảng phù hợp: Ưu tiên giải pháp đáp ứng nghiệp vụ mầm non, có khả năng tích hợp dữ liệu, bảo mật, dễ sử dụng và mở rộng khi cần.

• Bước 5. Tập huấn và truyền thông: Hướng dẫn giáo viên, cán bộ quản lý và phụ huynh sử dụng hệ thống; đồng thời phổ biến quy định về bảo mật và kênh hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.

• Bước 6. Thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện: Triển khai thí điểm ở một hoặc một số lớp, theo dõi mức độ sử dụng và phản hồi thực tế trước khi mở rộng trên toàn trường.

Quy trình 6 bước chuyển đổi số trong trường mầm non

7. Lưu ý khi chuyển đổi số trong giáo dục mầm non

Để chuyển đổi số phát huy hiệu quả, các trường mầm non cần triển khai phù hợp với đặc thù lứa tuổi và cần cân bằng giữa việc ứng dụng công nghệ với hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng:

• Không lạm dụng thiết bị số: Chuyển đổi số không đồng nghĩa với tăng thời gian trẻ sử dụng màn hình. Công nghệ chỉ nên hỗ trợ hoạt động học tập và cần kết hợp với vận động, vui chơi, trải nghiệm thực tế.

• Bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của trẻ: Hồ sơ, hình ảnh và thông tin cá nhân của trẻ cần được quản lý an toàn, phân quyền truy cập và chỉ chia sẻ khi có sự đồng thuận của phụ huynh.

• Ưu tiên đơn giản hóa công việc của giáo viên: Giải pháp số cần giúp giảm nhập liệu, chuẩn hóa quy trình và hỗ trợ giáo viên trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ thay vì tạo thêm thủ tục.

• Tăng cường phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh: Thống nhất kênh trao đổi, phạm vi chia sẻ thông tin và trách nhiệm của mỗi bên để việc phối hợp chăm sóc, giáo dục trẻ hiệu quả hơn.

8. Câu hỏi thường gặp về chuyển đổi số giáo dục mầm non

Câu hỏi 1: Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non có phải cho trẻ sử dụng màn hình nhiều hơn không?

Không. Mục tiêu của chuyển đổi số không phải là tăng thời gian trẻ tiếp xúc với thiết bị điện tử mà là ứng dụng công nghệ để hỗ trợ nhà trường và giáo viên trong công tác quản lý, kết nối với phụ huynh và tổ chức hoạt động dạy học. Trẻ mầm non vẫn cần ưu tiên vui chơi, vận động và trải nghiệm thực tế hơn.

Câu hỏi 2: Lợi ích của chuyển đổi số đối với phụ huynh là gì?

Chuyển đổi số giúp trong giáo dục mầm non giúp phụ huynh theo dõi việc học, tình hình sức khỏe và các hoạt động vui chơi của con thuận tiện hơn. Bên cạnh đó, việc trao đổi với giáo viên mầm non cũng nhanh chóng, góp phần tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ.

Câu hỏi 3: SKKN chuyển đổi số trong giáo dục mầm non nên chọn đề tài nào?

Sáng kiến kinh nghiệm nên ưu tiên những đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tế của lớp học hoặc nhà trường. Chẳng hạn như số hóa hồ sơ trẻ, ứng dụng phần mềm trong quản lý, xây dựng học liệu số cho trẻ mầm non hoặc tăng cường kết nối với phụ huynh…

Câu hỏi 4: Giáo viên mầm non cần những kỹ năng số nào?

Bên cạnh kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý, giáo viên cần biết xây dựng học liệu số, bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ và trao đổi với phụ huynh thông qua các nền tảng số. Quan trọng hơn, việc ứng dụng công nghệ cần phù hợp với đặc điểm phát triển và nhu cầu của trẻ mầm non.

Câu hỏi 5: Trường mầm non nên bắt đầu chuyển đổi số từ đâu?

Trường mầm non không nhất thiết phải triển khai đồng loạt ngay từ đầu. Nhiều trường thường bắt đầu từ những nghiệp vụ sử dụng hằng ngày như quản lý hồ sơ trẻ, điểm danh, thu học phí hoặc kết nối với phụ huynh. Khi quy trình đã ổn định, nhà trường có thể tiếp tục mở rộng sang các hoạt động khác theo nhu cầu và điều kiện thực tế.

Chuyển đổi số trong giáo dục mầm non chỉ thực sự hiệu quả khi công nghệ hỗ trợ tốt cho hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ và kết nối giữa nhà trường với phụ huynh. Để xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp, các trường có thể tìm hiểu hệ sinh thái vnEdu, liên hệ tổng đài 1800 1260 (miễn phí) hoặc liên hệ VNPT tại địa phương để được đội ngũ chuyên gia tư vấn.